{"id":6274,"date":"2023-06-11T15:00:00","date_gmt":"2023-06-11T15:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/buber.net\/Basque\/?p=6274"},"modified":"2023-06-09T15:41:21","modified_gmt":"2023-06-09T15:41:21","slug":"basque-fact-of-the-week-sounds-in-euskara","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/buber.net\/Basque\/2023\/06\/11\/basque-fact-of-the-week-sounds-in-euskara\/","title":{"rendered":"Basque Fact of the Week: Sounds in Euskara"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-cyan-bluish-gray-background-color has-background\">One day, we were all sitting around the table listening to stories from dad. I&#8217;m not quite sure how it came up, but he made a sound of a rooster. Instead of our cock-a-doodle-doo, his rooster said kee-keeree-kee-keeree-coo. His rooster spoke Euskara instead of English! I guess it should have been obvious that animal sounds were different in different languages, but I had never really thought about it. So, it is pretty convenient that <a href=\"https:\/\/www.berria.eus\/estiloliburua\/gaikako-hiztegiak\/21\">berria.eus<\/a> has a long list of sounds that not only animals but other things &#8220;say&#8221; in Euskara. Here, I&#8217;ve added translations to English. Some of these <a href=\"https:\/\/buber.net\/Basque\/2020\/04\/12\/basque-fact-of-the-week-basque-ideophones\/\">ideophones<\/a> I&#8217;ve written about before, but this adds to that list.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-full is-resized\"><a href=\"https:\/\/buber.net\/Basque\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/hostak.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/buber.net\/Basque\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/hostak.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6282\" width=\"319\" height=\"174\" srcset=\"https:\/\/buber.net\/Basque\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/hostak.jpg 638w, https:\/\/buber.net\/Basque\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/hostak-300x164.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 319px) 100vw, 319px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Some animal sounds in Euskara. Image from <a href=\"https:\/\/www.elinberri.eus\/2017\/06\/13\/euskal-onomatopeiak-berreskuratzen\/\">Elinberri<\/a>, who also have a list of onomatopoeias in Euskara.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>abere larriak (large animals). Marruma, makakorro.<\/li>\n\n\n\n<li>ahatea (duck). Kua-kua.<\/li>\n\n\n\n<li>ahotik ahora ibiltzea (babbling). Bala-bala, bolo-bolo.<\/li>\n\n\n\n<li>ahuntza (goat). Bekereke, bee, marraka.<\/li>\n\n\n\n<li>aizkora kolpeak (blows of an axe). Kiski-kaska.<\/li>\n\n\n\n<li>amiamokoa (stork). Klaka.<\/li>\n\n\n\n<li>antzara (goose). Karranka, karran-karran.<\/li>\n\n\n\n<li>apoa (toad). Klik-klok, kluk-kluk, klin-klon.<\/li>\n\n\n\n<li>ardia (sheep). Balaka, bee, beeka, marraka, mee.<\/li>\n\n\n\n<li>argazki kamera (camera). Klisk.<\/li>\n\n\n\n<li>arrautza haustea (cracking an egg). Klask.<\/li>\n\n\n\n<li>astoa (donkey). Aaaaa, aja-ja, arran-arran, arrantza, arrantzaka, zinka.<\/li>\n\n\n\n<li>ate joka (knock on a door). Kas-kas, kask, kask-kask, kax-kax, dan-dan, pan-pan.<\/li>\n\n\n\n<li>azeria (fox). Zaunka, xanpa.<\/li>\n\n\n\n<li>balantzaka (balancing\/stumbling). Binbili-bonbolo, binbilin-bolon, dinbili-danbala, pinpili-panpala, zinbulu-zanbulu.<\/li>\n\n\n\n<li>barrea (laughing). Iji, iji-aja, iji eta aja, ijiji, kar-kar(-kar), kur-kur(-kur), ajaja, ja.<\/li>\n\n\n\n<li>barre ironikoa (ironic laugh). Ja-jai.<\/li>\n\n\n\n<li>bat-batean (suddenly). Di-da, brau, dzast, zart, rau, zapla, banpez, klak, krak, krask, krik, krik-krak, tak.<\/li>\n\n\n\n<li>bat-batean bururaturiko ideia (a sudden idea). Dapa.<\/li>\n\n\n\n<li>behia, zezena, idia (cow, bull, ox). Mu, marru, orro, marru-marru, marru egin, marruka aritu, marruma, murrusa, murrusaka, mu eta mu.<\/li>\n\n\n\n<li>behorra eta zaldia (mare and horse). Irrintzia, ijijiji.<\/li>\n\n\n\n<li>belea eta gisako hegaztiak (crow and other birds). Karra-karra, karranka, kras-kras, kua-kua.<\/li>\n\n\n\n<li>bihotza (heart). Taup, taup-taup, taupa-taupa, tak, tak-tak, pil-pil.<\/li>\n\n\n\n<li>bizkor (quick\/fast). Zirt-zart, sast, rau, rast, brast, brasta-brasta, bristi-brasta, brixt, zizt.<\/li>\n\n\n\n<li>bizkor emaniko kolpeak (quick blows). Zirti-zarta.<\/li>\n\n\n\n<li>bozgorailuaren zarata ulertezina (incomprehensible speaker noise). Kirrink eta karrask.<\/li>\n\n\n\n<li>danborra (drum). Dan-dan, ranplanplan, rapetaplan, rataplan.<\/li>\n\n\n\n<li>desgogara egotea (being upset). Uf, ufa, puf.<\/li>\n\n\n\n<li>dirua (coins). Txin-txin.<\/li>\n\n\n\n<li>distira (shine). Brixt, bris-bris, brist-brist, briz-briz, dir-dir, diz-diz, klisk.<\/li>\n\n\n\n<li>doministikua (sneezing). Atxi, hatxiu, atrux, atruxka, antuxa, atxus, atxuska, atxis, atxix.<\/li>\n\n\n\n<li>ebakitzea (cutting). Zarrats, ritx.<\/li>\n\n\n\n<li>edaria zerbitzatzea (serving a drink). Glin-glan.<\/li>\n\n\n\n<li>edatea (drinking). Danga-danga, glu-glu, klu-klu, zanga, zanga-zanga, zurrut, zurrust, hurrup, klik.<\/li>\n\n\n\n<li>ekaitza (storm). Burrunba.<\/li>\n\n\n\n<li>elurra (snow). Mara-mara, tapa-tapa.<\/li>\n\n\n\n<li>eperra (partridge). Txor-txor.<\/li>\n\n\n\n<li>erlea (bee). Burrunba, brun-brun, zunburrun.<\/li>\n\n\n\n<li>erlojua (clock). Tak, tak-tak, tiki-taka.<\/li>\n\n\n\n<li>erortzea [lurrera, uretara\u2026] (falling, to the ground or water&#8230;). Plaust, plausta, blast, plast, plasta, plasta-plasta, plost, patapun, patapau, punpa, punba.<\/li>\n\n\n\n<li>errota (mill). Tiki-taka.<\/li>\n\n\n\n<li>esertzea (sitting down). Aapa.<\/li>\n\n\n\n<li>eskinosoa (jay). Karra-karra.<\/li>\n\n\n\n<li>eulia (fly). Burrunba, brun-brun, zunburrun.<\/li>\n\n\n\n<li>euri handia, zaparradarik gabe (heavy rain, not a shower). Zara-zara, zarra-zarra.<\/li>\n\n\n\n<li>eurixka (rain). Ziri-ziri, ziri-miri.<\/li>\n\n\n\n<li>euri zaparrada (heavy rain). Zapar-zapar.<\/li>\n\n\n\n<li>ezkila, kanpaia (bell). Dilin-dalan, dan-dan, danbada, danga, danga-danga, din-dan, binbili-banbala, durundi, dinbili-danbala, dinbilin-danbalan, tanga, tilin, tilin-talan, tilin-tilin.<\/li>\n\n\n\n<li>ezpatak (clashing swords). Klix-klax, zirti-zarta.<\/li>\n\n\n\n<li>eztanda (explosion). Danba, pun, zart, pan.<\/li>\n\n\n\n<li>eztula (cough). Tuju-tuju, eju eta eju.<\/li>\n\n\n\n<li>ezustea (unexpected). Sast.<\/li>\n\n\n\n<li>flasha (flash). Brixt, brist.<\/li>\n\n\n\n<li>gaztainak, erre bitartean (chestnuts while roasting). Zirt-zart.<\/li>\n\n\n\n<li>guraizea (scissors). Klix-klax, kras-kras.<\/li>\n\n\n\n<li>gurdia (a cart). Karranka.<\/li>\n\n\n\n<li>haizea (wind). Fiu, ulu, zurrumurru, pir-pir.<\/li>\n\n\n\n<li>haize leuna (gentle breeze). Firi-fara.<\/li>\n\n\n\n<li>hara eta hona (back and forth). Tilin-talan, firin-faran.<\/li>\n\n\n\n<li>harridura (surprise). Atx.<\/li>\n\n\n\n<li>haustea (breaking). Klak, klask, krak, krak egin, krik-krak, krik-krok, zart.<\/li>\n\n\n\n<li>hegalen mugimendua (flapping wings). Fla-fla-fla, xapla-xapla.<\/li>\n\n\n\n<li>hiltzea (dying). Pot.<\/li>\n\n\n\n<li>hizketa etengabea (continuous talk). Txor-txor, tur-tur-tur, tar-tar-tar, bar-bar, bala-bala, tel-tel, tili-pala-tili-pala, txau-txau-txau, ttor-ttor, mar-mar.<\/li>\n\n\n\n<li>hontza (owl). Uhuri, ujuju, ulu.<\/li>\n\n\n\n<li>hortzak (teeth (gnashing)). Kras-kras, klak.<\/li>\n\n\n\n<li>hostoak (leaves (rustling)). Pir-pir, fir-fir.<\/li>\n\n\n\n<li>hozka (biting). Klak, klask, kosk.<\/li>\n\n\n\n<li>hozka oldartzea (biting attack). Gliski-glaska.<\/li>\n\n\n\n<li>ibaia (river (murmuring)). Gur-gur, gur-gur egin, zurrumurru, xurru-xurru, xur-xur.<\/li>\n\n\n\n<li>igela (frog). Karra-karra-karra, kroak, kroaka, kro-kro, krak.<\/li>\n\n\n\n<li>igurztea (rubbing). Arrast, zirri-zarra.<\/li>\n\n\n\n<li>ilea moztea (cutting hair). Gliski-glaska, klik-klik.<\/li>\n\n\n\n<li>indioilarra (turkey). Glu-glu, glu-glu egin, kur-kur.<\/li>\n\n\n\n<li>irakitea (boiling). Bar-bar, bor-bor, bur-bur, gal-gal.<\/li>\n\n\n\n<li>irenstea (swallowing). Klak, klik, klik eta klak, klik eta klik, hurrup eta klik.<\/li>\n\n\n\n<li>irristatzea (sliding). Irrist, laprast.<\/li>\n\n\n\n<li>itsasoa (the sea). Burrunba.<\/li>\n\n\n\n<li>jatea (eating). Mau-mau, mauka-mauka, naka-naka, kaska-kaska, klak, klaka-klaka, mauska-mauska, mausta-mausta, \u00f1an-\u00f1an.<\/li>\n\n\n\n<li>jatean nahikoa egin (eating enough). Glok, glok egin.<\/li>\n\n\n\n<li>joarea (cowbell). Bulun-bulun(-bulun), dilin-dalan, dulun, dulun-dulun, tulun, tulun-tulun.<\/li>\n\n\n\n<li>joka (hitting). Danba-danba, danga, di-da.<\/li>\n\n\n\n<li>kanoia (cannon). Danbada, dunbada.<\/li>\n\n\n\n<li>karraska (grinding teeth). Kris-kras.<\/li>\n\n\n\n<li>Kate txikia (small chain). Txilin.<\/li>\n\n\n\n<li>katua (cat). Miau, marrau, miauka aritu, miau egin, marraka egin, marrakatu, \u00f1au, \u00f1auz, \u00f1auka.<\/li>\n\n\n\n<li>kazkabarra (hail). Zirti-zarta, kiski-kaska.<\/li>\n\n\n\n<li>kilima (tickling). Kili-kili.<\/li>\n\n\n\n<li>kilkerra (cricket). Kir-kir, kri-kri, xirri-xirri.<\/li>\n\n\n\n<li>kolpe handia (big blow\/hit). Banba, danba, danbada, danbateko, panp, panpa, pun, kanka, plaust.<\/li>\n\n\n\n<li>kolpe segida (consecutive blows). Kisk eta kask, kisk-kask, kiski-kaska, binba-banba, dinbi-danba, panpa-panpa, pinpi-panpa, siki-saka, tiki-taka, tiliki-talaka.<\/li>\n\n\n\n<li>kolpe txikia (small blow\/hit). Kask-kask, tak, tok, tak-tak, tok-tok.<\/li>\n\n\n\n<li>korroka (fighting). Korrok.<\/li>\n\n\n\n<li>kukua (cuckoo). Kuku.<\/li>\n\n\n\n<li>labana sartzea (inserting a knife). Sasta.<\/li>\n\n\n\n<li>lehoia (lion). Marruma.<\/li>\n\n\n\n<li>likido bat isurtzea (spilling a liquid). Parrast.<\/li>\n\n\n\n<li>liztorra (wasp). Burrunba.<\/li>\n\n\n\n<li>mailua (hammering). Danbateko, panpa-panpa, taun-taun, taunk, tiriki-tauki.<\/li>\n\n\n\n<li>makilaren mugimendua (waving a stick). Firrinda, zirt-zart, zirt eta zart.<\/li>\n\n\n\n<li>makina (machine). Tiki-taka, fra-fra.<\/li>\n\n\n\n<li>marmarra (murmur). Mar-mar-mar, mur-mur-mur.<\/li>\n\n\n\n<li>masailekoa (of the cheek). Plisti-plasta, zapla, dabla, dibli-dabla, da-da, pla, pla-pla-pla.<\/li>\n\n\n\n<li>mastekatzea (chewing). Kaska-kaska.<\/li>\n\n\n\n<li>metala (metal). Txin-txin.<\/li>\n\n\n\n<li>metrailadorea (machine gun). Ta-ta-ta-ta-ta.<\/li>\n\n\n\n<li>mina (pain). Otx, atx, ai, aiena, aienatxo.<\/li>\n\n\n\n<li>mozolo (old man). Oihu, ujuju, uuu eta aaa.<\/li>\n\n\n\n<li>moztea (cutting). Krask.<\/li>\n\n\n\n<li>nekea (tiredness). Ufa.<\/li>\n\n\n\n<li>oihua (crying). Uu, uuuu.<\/li>\n\n\n\n<li>oilarra (rooster). Kukurruku, kukurrukuka.<\/li>\n\n\n\n<li>oiloa (chicken). Karaka, karaka egin, kakaraka aritu, kiriki eta karaka.<\/li>\n\n\n\n<li>oinez (footsteps). Taka-taka, tiki-taka, tipi-tapa, tapa-tapa.<\/li>\n\n\n\n<li>olatuak (waves). Furrust-farrast.<\/li>\n\n\n\n<li>ongi izatea (being good). Aufa, aufi.<\/li>\n\n\n\n<li>otsoa (wolf). Alarau, ulu, ulu-ulu, hauma, uhuri.<\/li>\n\n\n\n<li>pipan erretzea (smoking a pipe). Pafa-pafa, pauta-pauta.<\/li>\n\n\n\n<li>putz egitea (blowing). Fu.<\/li>\n\n\n\n<li>puzkerra (puffing). Turrut, puzzz, tirri eta tarra.<\/li>\n\n\n\n<li>sabela (belly). Gur-gur, gur-gur egin, kurrinka, glu-glu.<\/li>\n\n\n\n<li>sastada (stabbed). Sast, zazt.<\/li>\n\n\n\n<li>satorra (mole). Siu-siu.<\/li>\n\n\n\n<li>sehaska (cradle). Klun-klan, kun-kun.<\/li>\n\n\n\n<li>sokaren mugimendua (wave a rope). Firrinda.<\/li>\n\n\n\n<li>sugea (snake). Txistu.<\/li>\n\n\n\n<li>talka (crashing). Klak, klask, plaust.<\/li>\n\n\n\n<li>telefonoa (telephone). Tirrin-tirrin.<\/li>\n\n\n\n<li>telefono dei etena (dropped phone call). Pu-pu-pu-pu.<\/li>\n\n\n\n<li>tiroa (shot, shooting). Banba, danba, dzast, sast, pan, bunba, bunbada, pinpi-panpa.<\/li>\n\n\n\n<li>topa egitea (making a toast). Glin-glin-glin.<\/li>\n\n\n\n<li>trago batean edalontzia hustea (chugging). Hikilimikiklik, hilimiliklik.<\/li>\n\n\n\n<li>trakets jatea (clumsy\/messy eating). Klika-klaka.<\/li>\n\n\n\n<li>trena (train). Trakatan-trakatan, tipirri-taparra, trinkili-trankala, trinkili eta trankala.<\/li>\n\n\n\n<li>trosta (trotting). Draka-draka-draka, patapa-patapa, trakatan, traka-traka.<\/li>\n\n\n\n<li>trumoia (thunder). Burrun, burrunba, danbateko, orro.<\/li>\n\n\n\n<li>txakurkumea (puppy). Ttau-ttau.<\/li>\n\n\n\n<li>txakurra (dog). Au, au-au, ttau-ttau, zaunk-zaunk, zaunka, ulu, hauma.<\/li>\n\n\n\n<li>txakurra jatean (dog eating). Lapa-lapa, glaska-glaska.<\/li>\n\n\n\n<li>txerria, basurdea eta gisakoak (pig, wild boar, and the like). Kurrin, kurrin-kurrin, kurrinka, zurrunga.<\/li>\n\n\n\n<li>txilina (handbell). Tilin, tilin-tilin.<\/li>\n\n\n\n<li>tximeleta (butterfly). Ziru-zira.<\/li>\n\n\n\n<li>txinparta (spark). Zirt-zart, kriski-kraska.<\/li>\n\n\n\n<li>txirrina (bell). Tirrin, tirrin-tirrin, tilin-tilin.<\/li>\n\n\n\n<li>txistua (whistling). Fiu, uuii.<\/li>\n\n\n\n<li>txita (chick). Txio-txio, txioka.<\/li>\n\n\n\n<li>txoria (bird). Txio, txorrotxio, txio-txio, txioka.<\/li>\n\n\n\n<li>unea (action). Xixt.<\/li>\n\n\n\n<li>uretan ibiltzea (walking in the water). Plisti-plasta.<\/li>\n\n\n\n<li>uretan murgiltzea (immerse in water, dunk). Plunp, pluf.<\/li>\n\n\n\n<li>urrats geldoan (slow steps). Tirriki-tarraka, tirrist-tarrast, tirristi-tarrasta, tuku-tuku, xirri-xarra.<\/li>\n\n\n\n<li>urratzea (tearing). Tarrat, zarrat.<\/li>\n\n\n\n<li>usoa (pigeon). Urruma, kurruka.<\/li>\n\n\n\n<li>xurxula (whispering). Pir-pir.<\/li>\n\n\n\n<li>zakar (strong wind???). Rau, briu-brau.<\/li>\n\n\n\n<li>zapoa (toad). Klok-klok, klonk-klonk.<\/li>\n\n\n\n<li>zarata handia (loud noise). Birrinbi-barranba.<\/li>\n\n\n\n<li>zerbait gogor irenstea (swallowing something hard). Klik.<\/li>\n\n\n\n<li>zerbait pixkanaka egitea (doing something gradually). Txiri-txiri.<\/li>\n\n\n\n<li>zerra (sawing). Sirrin-sarran, zarra-zarra.<\/li>\n\n\n\n<li>zigor ukaldia (whipping). Zirt-zart, zirt eta zart.<\/li>\n\n\n\n<li>zintzarria (cowbell). Bulun-bulun(-bulun), dilin-dalan, dulun, dulun-dulun, tulun, tulun-tulun.<\/li>\n\n\n\n<li>ziztada (puncturing). Sast, zazt, zizt, zizta, zizt-zazt, zizti-zazta, txixt, sist eta sast, dzast.<\/li>\n\n\n\n<li>zozoa (blackbird). Zorzor.<\/li>\n\n\n\n<li>zurrumurrua (whispering). Bru-bru.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>One day, we were all sitting around the table listening to stories from dad. I&#8217;m not quite sure how it came up, but he made a sound of a rooster. Instead of our cock-a-doodle-doo, his rooster said kee-keeree-kee-keeree-coo. His rooster spoke Euskara instead of English! I guess it should have been obvious that animal sounds [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6282,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"ngg_post_thumbnail":0,"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[836,14],"tags":[3731,38,1838,1840,3730],"class_list":["post-6274","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-basque-fact-of-the-week","category-euskara","tag-berria-eus","tag-euskara","tag-ideophones","tag-onomatopoeia","tag-sounds"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/buber.net\/Basque\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/hostak.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p2sYNu-1Dc","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/buber.net\/Basque\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6274","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/buber.net\/Basque\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/buber.net\/Basque\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buber.net\/Basque\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buber.net\/Basque\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6274"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/buber.net\/Basque\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6274\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6392,"href":"https:\/\/buber.net\/Basque\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6274\/revisions\/6392"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/buber.net\/Basque\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6282"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/buber.net\/Basque\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6274"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/buber.net\/Basque\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6274"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/buber.net\/Basque\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6274"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}